Untitled Document Untitled Document

nr. 1 jaargang 4 - Februari 2011

Claudia Verduin, stagiaire Doorlopende Leerwegen, deed onderzoek naar of en hoe het competentiegericht onderwijs in het vmbo bij kan dragen aan een betere overgang van het vmbo naar het mbo. Zij heeft over de onderzoeksresultaten onderstaand artikel geschreven. Je kunt hier het volledige artikel downloaden.

 

Optimaliseren van de overgang vmbo-mbo

Vanaf het schooljaar 2011-2012 dienen alle mbo-opleidingen competentiegericht aangeboden te worden. Een achterliggende gedachten is het verbeteren van de overgang tussen het onderwijs en de beroepspraktijk. Verbeteringen op dit vlak zijn nodig om bij te kunnen blijven bij ontwikkelingen in de maatschappij. Competentiegericht onderwijs (cgo) kan aan de instroomzijde van het mbo, de overgang van vmbo naar mbo, mogelijk ook ingezet worden om de aansluiting te verbeteren.

Problemen bij de overgang
Relatief veel deelnemers ondervinden problemen bij de overgang die zij moeten maken na het behalen van hun vmbo-diploma. Deze problemen kunnen resulteren in een (te) groot percentage voortijdig schoolverlaters. Uit gegevens van het ministerie blijkt dat meer dan de helft (55%) van de voortijdig schoolverlaters het onderwijs verlaat na de overstap naar het mbo. Voor het lopende schooljaar geldt dat er niet meer dan 35.000 nieuwe schoolverlaters bij mogen komen. Uitgaande van cijfers over het schooljaar 2008-2009 (landelijk 42.600 nieuwe schoolverlaters) kan worden vastgesteld dat er nog veel gedaan moet worden. De verantwoording voor interventies ligt bij de onderwijsinstellingen zelf. In het Project Doorlopende Leerwegen wordt cgo ingezet om de aansluiting op het gebied van inhoud en methoden te verbeteren.

Benadering competentiegericht onderwijs
Uit het onderzoek is gebleken dat er door vmbo-scholen twee benaderingen worden gehanteerd als het gaat om cgo. Enerzijds zijn er scholen die ervoor kiezen cgo in te zetten als middel, deze vorm uit zich in de omgang met de deelnemers, de manier van lesgeven en de gehanteerde toetsingsvormen. Anderzijds zijn er scholen die cgo hanteren als doel ter voorbereiding op het mbo; zij richten zich nadrukkelijker op de bewuste ontwikkeling van competenties naast het reguliere programma. Voor beide vormen valt wat te zeggen en de een is niet per definitie beter of slechter dan de ander. Het is echter wel een belangrijk gegeven voor de samenwerking tussen de vmbo-school en het ROC. Ondanks verschillen tussen vmbo-scholen in hun benadering van cgo wordt in het Project Doorlopende Leerwegen gezocht naar uniformiteit door middel van een doorlopende competentielijn vmbo-mbo en een portfolio.

Competentielijn vmbo-mbo
Uitgaande van een lijst met competenties die voor opleidingen in het mbo is opgesteld is een veertiental competenties geselecteerd. Deze competenties vormden het uitgangspunt voor mijn onderzoek onder docenten en naar de gebruikte lesmethoden. Uit het verkennende onderzoek kwam naast de diversiteit qua vormgeving van cgo naar voren dat docenten voor hun lessen veelal uitgaan van de methode die zij hanteren. De methode is vaak de leidraad en bepalend voor de aspecten die per vak aan de orde komen en die uiteindelijk worden getoetst. Dit gegeven maakte het de moeite waard om na te gaan in hoeverre er samenhang is in de gehanteerde methoden en de mate van competentiegerichtheid. Om na te kunnen gaan in welke mate docenten gestuurd dan wel ondersteund worden door de lesmethoden die zij gebruiken is een lesmethode uitgevoerd.

De lesmethodeanalyse
Door te kijken naar de competentiegerichtheid van de gehanteerde methoden en na te gaan hoe de competentiegerichtheid van eventueel andere voorhandenzijnde methoden kunnen in het vmbo (nog) grotere stappen gezet worden richting cgo. Bij de analyse is opgevallen dat nieuwere methoden steeds meer opdrachten omvatten waarin aandacht wordt besteed aan de ontwikkeling van competenties. In nieuwere methoden zijn daarnaast steeds vaker opdrachten opgenomen waarin meerdere competenties gecombineerd worden aangeboden. De aanschaf en het in gebruik nemen van nieuwere methoden lijkt te betekenen dat de ontwikkeling van competenties in het vmbo ook steeds vanzelfsprekender wordt. Tot slot is het aan te raden om over de grenzen van de sector te kijken naar de vormgeving en invulling van methoden die worden toegepast in andere sectoren. Vooral een sector als Techniek waar de vernieuwingen, ook in het mbo, meer moeite en tijd lijken te kosten dan in andere sectoren kan grote sprongen vooruit maken door ontwikkelingen in andere sectoren te vertalen naar de eigen sector.

Tot slot
Het competentiegericht vormgeven van het onderwijs is een van de initiatieven die in het Project Doorlopende Leerwegen op het Horizon College wordt genomen om de aansluiting tussen het beroepsonderwijs en de arbeidsmarkt te verbeteren. Op inhoudelijk en methodisch gebied biedt cgo mogelijkheden om problemen die zich op dit vlak voordoen te beperken, aangezien een kwart van de deelnemers op dit gebied problemen ondervindt bij de overgang van het vmbo naar het mbo. Door in het onderwijsconcept van het voortgezet onderwijs al competentiegerichte elementen op te nemen en deze elementen te laten borgen in de lesmethoden die worden toegepast kunnen inhoudelijke problemen worden beperkt. Hetgeen mijns inziens een positieve uitwerking heeft op het terugdringen van het voortijdig schoolverlaten.

Claudia Verduin
Stagiaire Project Doorlopende Leerwegen

Untitled Document